ě Ô NHN Akademi
< Geri

Akupunktur Nedir, Nas─▒l Yap─▒l─▒r? Hangi Hastal─▒klarda etkilidir?
Akupunktur v├╝cutta bulunan ├Âzel noktalara i─čne bat─▒rmak yoluyla herhangi bir hastal─▒─č─▒ veya fonksiyon bozuklu─čunu tedavi etmenin bir y├Ântemidir.

Dr. Demet Erdo─čan
Akupunktur Uzman─▒
16:15 24-Dec-2020
NHN AKADEM─░


Dr. Demet Erdo─čan, PhD ( Akupunkturist, N├Âralterapist)

Bilimsel Akupunktur Derne─či Ba┼čkan─▒

Akupunktur v├╝cutta bulunan ├Âzel noktalara i─čne bat─▒rmak yoluyla herhangi bir hastal─▒─č─▒ veya fonksiyon bozuklu─čunu tedavi etmenin bir y├Ântemidir. Tedavide esas olarak v├╝cudun kendi kendini onarma ve iyile┼čtirme mekanizmalar─▒n─▒ harekete ge├žirmek hedeflenmektedir. ├ťlkemizde T─▒p Doktorlar─▒ taraf─▒ndan uygulanan ve Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan tan─▒nan Tamamlay─▒c─▒ T─▒p y├Ântemlerinin ilki AkupunkturÔÇÖdur. Yakla┼č─▒k 35-40 y─▒ldan beri T├╝rkiyeÔÇÖde tedavi amac─▒yla kullan─▒lmaktad─▒r.

Fizyoloji bilimine g├Âre sa─čl─▒k v├╝cudumuzun i├ž ortam─▒n─▒n sabit ko┼čullarda tutulmas─▒ ve d─▒┼č ortam ile aras─▒ndaki dengenin korunmas─▒d─▒r. V├╝cutta binlerce kontrol sistemi vard─▒r. ├ľrne─čin, v├╝cudumuz her g├╝n hava s─▒cakl─▒─č─▒na g├Âre kendini ayarlarken bunu ├╝┼č├╝d├╝─č├╝n├╝ veya s─▒caklad─▒─č─▒n─▒ hissederek yapar.┬á Solunum sistemi sinir sistemiyle birlikte ├žal─▒┼čarak oksijen- karbondioksit de─či┼čimlerini sa─člar ve miktarlar─▒n─▒ sabit tutar. B├Âbrekler ayn─▒ ┼čekilde hidrojen, sodyum, potasyum, fosfat ve di─čer iyonlar─▒ d├╝zenler. Karaci─čer, pankreas ve beyin birlikte ├žal─▒┼čarak kan ┼čekeri d├╝zeylerini kontrol eder.┬á Bu binlerce kontrol sistemi birbirlerine ba─čl─▒ olarak v├╝cudun sa─čl─▒─č─▒n─▒ ve b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ korurlar, belli bir yere kadar birbirlerine destek olurlar, hatta birbirlerini idare ederler. Ama bu dengeler bozulursa, e─čer fonksiyon bozukluklar─▒ d├╝zeltilemez ve s├╝re├ž uzarsa art─▒k bu fonksiyon bozukluklar─▒ hastal─▒k olarak bulgu vermeye ba┼člar.

Akupunktur organizman─▒n kendi kendini tedavi etmesini sa─člayan bir metottur yani yukarda anlatt─▒─č─▒m kontrol mekanizmalar─▒n─▒n d├╝zenlenmesini hedefler.┬á En ├Ânemli ├Âzelli─či yan etkisinin olmamas─▒d─▒r. ├çe┼čitli hastal─▒klar─▒n tedavisi┬áyan─▒nda ├Âzellikle a─čr─▒ tedavisinde ├žok etkili oldu─ču pek ├žok bilimsel ├žal─▒┼čma ile g├Âsterilmi┼čtir.

Akupunktur ÔÇťGeleneksel ├çin T─▒bb─▒-G├çTÔÇŁ nin bir par├žas─▒d─▒r. G├çT b├╝t├╝nsel- tamamlay─▒c─▒ bir sa─čl─▒k sistemidir. G├çTÔÇÖna g├Âre sa─čl─▒k fiziksel beden ile ├çi denilen ya┼čamsal enerjisinin ak─▒┼č─▒ndaki uyum ve insan ile do─ča, insan ile sosyal ├ževresi aras─▒ndaki dengeden olu┼čmaktad─▒r. Beden, zihin ve ruh aras─▒nda sa─čl─▒kl─▒ bir denge kurulmas─▒ sa─čl─▒─č─▒n anahtar─▒d─▒r. Geleneksel ├çin T─▒bb─▒ i├žinde bulunan uygulamalar ┼čunlard─▒r:

  • Akupunktur
  • Moksa (bir t├╝ts├╝ bitkisidir, ─▒s─▒tma amac─▒yla kullan─▒l─▒r)
  • Kupa (AnadoluÔÇÖda ÔÇťBardak ├žekmeÔÇŁ olarak bilinir.)
  • Bitkisel tedavi
  • Sa─čl─▒kl─▒ beslenme
  • Tui Na (masaj)
  • ├çi Gong (fiziksel ve zihinsel egzersiz)

Birka├ž soru-cevap ile devam ederek daha kolay anlaman─▒za yard─▒mc─▒ olabilir ve b├Âylece s─▒k─▒c─▒ paragraflardan kurtulmu┼č olabiliriz.

Akupunktur nas─▒l yap─▒l─▒r?

  • K├╝├ž├╝k i─čnelerin bat─▒r─▒lmas─▒ (v├╝cutta bulunan belli akupunktur noktalar─▒na i─čne bat─▒rma)
  • Akupress├╝r (akupunktur noktalar─▒na elle bask─▒ uygulama )
  • Kupa (Cupping) (Anadolu T─▒bb─▒nda ÔÇťbardak ├žekmeÔÇŁ olarak da bilinir )
  • Moksa (Moxubution) ( noktalar─▒n ─▒s─▒t─▒lmas─▒ amac─▒yla t├╝t├╝n cinsi bir bitkinin t├╝ts├╝ ┼čeklinde yak─▒lmas─▒ )
  • Infrared soft laser veya elektrik stimulasyonu (akupunktur noktalar─▒na laser uygulanmas─▒ veya akupunktur i─čnelerine elektrik ak─▒m─▒ ile uyar─▒ verme)

Akupunktur noktas─▒n─▒n ├Âzellikleri nelerdir?

Klasik Akupunktur noktalar─▒n─▒n %80ÔÇÖninden fazlas─▒ damar-sinir demetlerinin deri alt─▒nda bulunan y├╝zeyel zarlar─▒ delerek deri alt─▒na yani v├╝cut y├╝zeyine ├ž─▒kmas─▒ ile olu┼čmu┼č yap─▒lard─▒r.┬á Bu alanlarda i├ži gev┼ček ba─č dokusu ile doldurulmu┼č sarmal kollajen paketler i├žinde sinirsel yap─▒lar vard─▒r. Yani bu nokta dedi─čimiz alanlara i─čne bat─▒r─▒lmas─▒ sinirsel bir uyar─▒ ba┼člat─▒r.

Akupunktur i─čnesinin ne ├Âzelli─či vard─▒r?

├ça─člar boyunca sivri ta┼č par├žalar─▒, bambu kam─▒┼č─▒ndan ├╝retilmi┼č i─čneler ve daha sonra alt─▒n ve g├╝m├╝┼č i─čneler kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á G├╝n├╝m├╝zde ise alt─▒n ya da g├╝m├╝┼č i─čne k─▒s─▒tl─▒ olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Elektri─či alt─▒n kadar iyi ileten standart bir ├želi─čin ├╝retilmesi ile b├╝t├╝n d├╝nyada bu yeni metal kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Ka├ž ├že┼čit Akupunktur vard─▒r?

Geleneksel ├çin Akupunkturu (G├çT) olarak adland─▒r─▒lan Klasik v├╝cut akupunkturu yakla┼č─▒k 4000-5000 y─▒ll─▒k bir ge├žmi┼če sahiptir. V├╝cut ├╝zerindeki meridyenler ├╝zerinde bulunan noktalara i─čne bat─▒r─▒lmas─▒ yoluyla yap─▒lan ve kendine ait ├žok kapsaml─▒ bir sistemati─če sahip bir y├Ântemdir.

Bunun d─▒┼č─▒nda Mikro-Sistem Akupunkturu (MAPS) ad─▒yla tan─▒mlanan bir akupunktur ak─▒m─▒ daha vard─▒r. ┬áA─č─▒z, kulak, kafa, el gibi v├╝cudun k├╝├ž├╝k alanlar─▒nda b├╝t├╝n v├╝cudun prezantasyonu yoluyla tan─▒ ve tedavi ┼čeklinde geli┼čtirilmi┼č bu akupunktur y├Ântemlerinin de etkinli─či klinik ├žal─▒┼čmalarla g├Âsterilmi┼čtir.

Akupunkturun bilimsel olarak kan─▒tlanm─▒┼č hangi etkileri vard─▒r?

  • Analjezi: A─čr─▒ kesici
  • Sedasyon: Sakinle┼čtirici, rahatlat─▒c─▒
  • Gev┼čeme: Kas spazm─▒n─▒n giderilmesi
  • Imm├╝n mod├╝lasyon: Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin d├╝zenlenmesi
  • Vazodilatasyon: Damarlar─▒n spazm─▒n─▒n giderilmesi, etkilenen b├Âlgeye gelen kan ak─▒m─▒n─▒n artt─▒r─▒lmas─▒
  • Vegetatif sinir sisteminin reg├╝lasyonu: Sempatik ve parasempatik sinir sisteminin d├╝zenlenmesi, b├Âylece organ fonksiyonlar─▒n─▒n d├╝zenlenmesi

Akupunktur ile tedavide ama├ž nedir?

  • Fonksiyonlar─▒ normale d├Ând├╝rmek
  • V├╝cuttaki mevcut s├╝re├žler aras─▒nda sinerji (i┼čbirli─či-ortak fayda) sa─člamak
  • Kompansasyon (telafi- d├╝zen) mekanizmalar─▒n─▒ harekete ge├žirmek
  • Rejenerasyon (yenilenme ÔÇôiyile┼čme) s├╝re├žlerini desteklemektir.

Akupunktur denilince s─▒kl─▒kla tekrarlanan ve bir ┼čekilde kula─č─▒n─▒za gelmi┼č ama anlam─▒n─▒ bilmedi─činiz ├že┼čitli terimler duyuyorsunuz, bunlar─▒ size basit├že ve k─▒saca a├ž─▒klayal─▒m:

  • Be┼č element
  • Meridyen
  • ├çi
  • Shen
  • Yin yang
  • Tan─▒

Be┼č Element (Wu Xing) nedir?

├çin T─▒bb─▒n─▒n ├Ânemli ve muhtemelen en eski filozofik konseptidir. K├Âkleri 3. yyÔÇÖ a dayanmaktad─▒r ve insan sa─čl─▒─č─▒ ve ya┼čam─▒ ile do─čan─▒n mevsimsel ak─▒┼č─▒ aras─▒nda g├Âzlemlenen ba─člant─▒lar─▒ i├žermektedir. Ge├ži┼čler aras─▒nda d├Âng├╝sel bir ak─▒┼č vard─▒r. Be┼č elementi ve karakteristik ├Âzelliklerini s─▒ralarsak:

  • Odun: E─čilip, b├╝k├╝lebilir, d├╝zeltilebilir
  • Ate┼č: Yan─▒c─▒d─▒r, parlar, y├╝kselir
  • Toprak: Ekim yap─▒lmas─▒na izin verir. B├╝y├╝r, geli┼čir.
  • Metal: Kal─▒planabilir ve sertle┼čebilir.
  • Su: A┼ča─č─▒ya do─čru akar, s─▒v─▒d─▒r.

DE─×─░┼×─░M FAZI

ODUN

ATE┼×

TOPRAK

METAL

SU

MEVS─░M

─░lkbahar

Yaz

Ge├ž Yaz

Sonbahar

K─▒┼č

TAT

Ek┼či

Ac─▒

Tatl─▒

Keskin

Tuzlu

RENK

Ye┼čil

K─▒rm─▒z─▒

Sar─▒

Beyaz

Siyah/Mavi

ZANG ORGAN

Karaci─čer

Kalp

Dalak

Akci─čer

B├Âbrek

FU ORGAN

Safra Kesesi

─░nce Ba─č─▒rsak

Mide

Kal─▒n Ba─č─▒rsak

─░drar Kesesi

DUYU ORGANI

G├Âz

Dil

A─č─▒z

Burun

Kulak

DUYGU

├ľfke

Ne┼če, Tela┼č

├ťz├╝nt├╝, Kayg─▒

H├╝z├╝n, Keder

Korku

Be┼č Element teoremine g├Âre insan v├╝cudu ve do─čada bulunan olgular─▒n k├╝├ž├╝k bir s─▒n─▒fland─▒rmas─▒

Meridyen (Kanal) ne demek?

Meridyenler v├╝cutta ├çi ve kan dola┼č─▒m─▒,┬á bilginin ├╝retilmesi ve i┼členmesi g├Ârevi g├Âr├╝rler. Her meridyen belirli rotalar boyunca ilerler ve bir i├ž organ ile ili┼čkilidir. Ana meridyenler simetrik olarak v├╝cudun iki yan─▒nda yerle┼čmi┼člerdir. Akupunktur noktalar─▒n─▒n ├žo─ču bu meridyenler ├╝zerindedir. Bir meridyen ├žifti bir Yang ve bir Yin meridyenden olu┼čur ve paralel olarak ekstremiteler ├╝zerinde ilerlerler.

Çi nedir?

├çi=Ya┼čam enerjisi. V├╝cut i├žinde ve d─▒┼č─▒ndaki her ┼čeyi kontrol eden g├╝├ž anlam─▒na gelir. ├çi s├╝rekli bir ak─▒┼č halindedir, fiziksel -zihinsel-ruhsal d├╝zeyde bir enerjidir.

Shen nedir?

Shen bireyi ┼čekillendiren kuvvet olarak tan─▒mlanabilir. Bireyin ten rengi, g├Âzlerinin bak─▒┼č ┼čekli, d├╝┼č├╝ncedeki netlik, idrar, ter, gaita gibi at─▒klar─▒n─▒n d├╝zenli ┼čekilde at─▒labilmesi ve dokulardaki do─čal sertlik, dil hakimiyeti ve ritmik ve harmonik bir ┼čekilde nefes al─▒p verme ┼čekli shenÔÇÖin durumunu g├Âsterir.

Yin- Yang ne anlam ifade etmektedir?

Yin-Yang evrende bulunan b├╝t├╝n ┼čekilleri ve ├Âzellikleri i├žine alan bir kavramd─▒r. Yin-Yang bir ikiliyi temsil eder. Bu ikili birbirinin hem z─▒dd─▒ hem de tamamlay─▒c─▒s─▒d─▒r. Evrende her ┼čey z─▒dd─▒ ile mevcuttur, bu z─▒tl─▒k g├Âr├╝n├╝┼čte ├žoklu─ču ama esasta birli─či olu┼čtururlar. A┼ča─č─▒daki tabloda Yin-Yang kavram─▒na ├Ârnekler verilmi┼čtir.

Y─░N

YANG

D─░┼×─░

ERKEK

AYDINLIK

KARANLIK

SOMUT

SOYUT

SU

ATE┼×

KUZEY

G├ťNEY

S─░YAH

BEYAZ

Tablo 2: Yin-Yang ikilemine ├Ârnekler.

Akupunktur Hekimi nas─▒l muayene eder ve nas─▒l te┼čhis koyar?

├ľnce ki┼činin hikayesi detayl─▒ olarak dinlenir. Y├╝z├╝, bak─▒┼člar─▒, cildinin rengi, konu┼čmas─▒, hareketleri g├Âzlemlenir. Sonra klasik fizik muayeneye ek olarak Akupunktur y├Ântemine ├Âzel olan iki muayene daha yap─▒l─▒r.

  • Nab─▒z muayenesi ile tan─▒ konulmas─▒ G├çT a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemli ve ├Âzg├╝n bir tan─▒ y├Ântemidir. Nab─▒z palpasyonu ile nab─▒z─▒n dolgunlu─ču ve karakteri incelenir. Buradan elde edilen bilgi ile meridyenlerin enerji durumu de─čerlendirilir.┬á
  • Dil muayenesi: Dilin rengi, ─▒slakl─▒─č─▒, ├╝st├╝ndeki ├Ârt├╝ gibi ├Âzellikler tan─▒ koymada s─▒k kullan─▒lan bir y├Ântemdir.

Hangi hastal─▒klarda etkilidir?

G├çT ve Akupunktur organik bir bozukluk olmasa da fonksiyonel bozukluklar─▒ dikkate al─▒r, bu bozuklu─čun sebebini bulmaya ├žal─▒┼č─▒r ve ortaya ├ž─▒kan durumu de─čil bozulan sa─čl─▒k dengesini onarmaya y├Ânelik tedaviler yapar. B├Âylece v├╝cudun kendi kendine iyile┼čme mekanizmalar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒r─▒r.

├çin t─▒bb─▒na g├Âre hastal─▒k belirli bir zamanda, belirli bir ki┼čide ortaya ├ž─▒kan bir olgudur. Hastal─▒k de─čil, hasta ├Ân planda de─čerlendirilir. Buna g├Âre, Tradisyonel ├çin T─▒bb─▒ÔÇÖnda mental (zihinsel), emosyonel (duygusal) ve fiziksel bulgular birlikte ele al─▒n─▒r. B├Âylece fonksiyonel hastal─▒klar, a─čr─▒l─▒ hastal─▒klar, alerjik durumlar, kas-iskelet sistemi hastal─▒klar─▒ ve daha pek ├žok hastal─▒kta kullan─▒labilir.

YAZARIN D─░─×ER YAZILARI