< Geri

Çağımızın Önemli Bir Sorunu; Alerji

Dr. Hüseyin Nazlikul, M.D., PhD.
Regülasyon Tıbbı Uzmanı
12:36 17-Feb-2021
NHN AKADEMİ


Mevsimsel alerjiler, halk arasında bahar alerjisi olarak da bilinir. Mevsimsel alerjilere, özelikle bahar aylarında bitkiler tarafından salınan polenler sebep olur.

Genellikle ilkbaharda başlar, kışa kadar devam eder. Yaz aylarında çimen poleni alerjileri, sonbaharda ise yabani ot poleni alerjileri daha sık  görülür. Hastalarda bu polenlerden hangisine karşı alerjik hassasiyet varsa o sezonda alerjik reaksiyonları gösterirler.

Alerjik reaksiyonlar hastalarda alerjik astım olarak görülür. Nefes darlığı, öksürük, göğüste sıkışma hissi, hırıltı gibi şikâyetlere neden olur. Bu mevsimler dışında astım hastaları genellikle daha rahattırlar. Alerjik nezle denen, halk arasında saman nezlesi olarak bilinen bir alerji türü daha vardır. Bu hastalarda hangi polene alerjisi varsa o mevsimde nezle, hapşırık, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, burunda kaşınma, gözlerde kaşıntı, kızarıklık, damakta ve boğazda kaşıntı, öksürük şikâyetleri görülür.

Bu şikâyetler hastaları hayatından bezdirecek kadar şiddetli olabilir. Ayrıca  hastalarda deri alerjileri yani kurdeşen, ürtiker ve anjio ödem görülebilir.

Günümüzde çoğu kişi genetik olarak alerjilere yatkındır. Egzama, astım ya da alerjik rinit olarak karşımıza çıkan bu durumlara atopi denir. Son zamanlarda nedenini kesin olarak tespit edemediğimiz atopik hastalıklar sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Büyüme çağındaki pek çok çocuk tekrar eden enfeksiyon hastalıklarına yakalanmaktadır. Çünkü immun sistem yeteri kadar bu durumlar ile savaşamamakta ve alerjenlere karşı yeterli immun cevabı oluşturamamaktadır.

Olası sebepler  çevre kirliliği, gıdalarda, ilaçlarda ve ev bakım ürünlerinde kullanılan kimyasalların artması, sezeryan ile doğumların artmasıdır.  Bağışıklık sistemi için sağlıklı bir bağırsak florasının oluşması elzemdir. Oysa sezaryen ile doğan bebeklerde bağırsak florası yeteri kadar gelişmez. Ayrıca çocukluk döneminde antibiyotik tüketiminin artması da alerji oluşumunu  kolaylaştırır.  Sebep her ne olursa olsun günümüzde daha fazla insan alerjilerden etkilenmektedir.  

Alerji nedir?

Alerji vücut için yabancı olan maddelere karşı artmış bir reaksiyondur. Egzema, allerjik astım, ürtiker, allerjik rinit  bir dış uyaran  tarafından ortaya çıkarılır. En sık karşılaşılan alerjenler ev tozu, polenler, kedi ve köpek gibi evcil  hayvanların tüyleri, süt ve yumurta gibi gıda maddeleridir.

Alerjik kişilerde  immun sistem bedene giren yabancı maddeye özel bir antikor (IgE) üretir. Kan hücrelerinden histamin ve diğer pek çok madde salınır ve alerjik reaksiyon ile semptomlar ortaya çıkar. Bu reaksiyon alerjen maddenin solunum, sindirim, kan yolu ile alınması ya da cilde, gözlere ya da hava yoluna teması ile ortaya çıkabilir. Orta düzeyli reaksiyonlarda kaşıntı ya da kızarıklık ortaya çıkarken ciddi reaksiyonlarda anafilaksiye varan ciddi semptomlar ortaya çıkabilir.

Alerjik nezle tanısı oldukça  kolaydır:

Bu konuyla ilgilenen uzmanlar hastayı görür görmez  alerjik nezlesi olduğunu anlayabilirler.  Bu hastalıkta çok tipik bulgular saptanır.

ADENOİD YÜZ
Yüzleri uzundur, üst çeneleri dardır, alt çeneleri ise geriye doğrudur; elmacık kemikleri daha az belirgindir. Ağız sürekli açıktır. Burun kaşınmaktan dolayı kırmızıdır.

AKTİVİTE
Alerjisi olan hastalar, özellikle de çocuklar çok hareketlidir.

ALLERJİK SELAM
El ayası yüze dayanarak burun ucu kaldırılarak hem burun kaşınır ve hem de kısa süre de olsa rahat nefes alınır. Bu hareketi uzun süre (en az 2 yıl) yapanlarda burnun yukarıya doğru kıvrılır. buna supratip çizgisi denir.

YÜZ ÇARPITMA
Bazı hastalar ise, burun ucunu hareket ettirmek, burun deliğinin birini açmak için üst dudak ve yüzün orta 1/3′ünü bir tarafa çekerek buruştururlar.

GÖZLER ALTINDA MOR HALKALAR
Alt göz kapaklarının altında koyu halkalar vardır, burundaki kanlanmaya bağlı olarak göz çevresindeki toplardamarlarda kan birikimi nedeniyle olur. Tedavi olmayan hastalarda ömür boyu kalıcıdır. Bazı alerjik çocuklarda ise alt göz kapağında yarım ay şeklinde kırışıklıklar görülür.

İPEKSİ, UZUN KİRPİKLER
Kirpikler ipeksi, uzun ve düzensizdir.

KIZARMIŞ GÖZLER
Gözler kızarıktır, gözyaşı salgısı artar. Göz kapaklarının  içinde veya köşelerinde salgılar (çapak) birikir.

TAM KAPANMAYAN AĞIZ
Ağız genellikle hafifçe açıktır. Ağız köşelerinde çatlaklar vardır. Damak  çukuru artar. Alt çene gelişimi azdır ve çene geriye doğrudur. Dişlerde çarpıklıklar görülebilir;  diş çürükleri daha sıktır.

BURUN
Burun deliklerinin çevresi kızarıktır. Burun içinde kabuklanmalar görülür. Normal burun zarı taze kesilmiş karpuz görünümündedir. Alerjik kişilerde , renk daha soluk ve mavimsidir.

YATAR YATMAZ SAÇ DİPLERİ TERLEYEN ÇOCUKLAR
Şimdiye kadar görmüş olduğum alerjik çocuklarda, dikkatimi çeken özelliklerden biri özellikle geceleri baş, boyun ve saç diplerinin terlemesidir. Terleme, genellikle çocuk yatar yatmaz başlar sonrasında geçer.

DİŞ GICIRDATMA: Diş gıcırdatma alerjik çocuklarda üç kat fazla görülür. Diş gıcırdatma, saman nezlesi, sinüziti, burun kemiği eğriliği, burun polipleri olanlarda daha sıktır. Bunlar çocuklar geceleri ağız açık yatar, horlar ve salyaları akar. Bu çocuklarda kulak ağrısı ve kulak iltihapları çok sık tır.

Diş gıcırdatmaların, östaki borusu mukozasındaki ödemin neden olduğu  orta kulakta oluşan  negatif basınca  bağlı bir refleks olarak geliştiği düşünülmektedir.

TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

Modern ve konvansiyonel tıpta antihistaminikler ve steroid ilaçlar kullanılır. Bu tarz ilaçların yenileri devamlı piyasaya çıkmakta ve bu tarz ilaçlara gün geçtikçe talep artmaktadır. Bu ilaçlar oldukça faydalıdır, fakat sedasyona neden olurlar, düzenli kulanım gerektirirler ve bazı kişilerde etki beklenenden daha azdır.

Alerjik semptomları baskılamak yerine alerjenlerle başa çıkmak için bedenin savunma sistemini uyaran yaklaşımlar daha etkilidir.  

Son yıllarda kişiye uygun aşılar ile mevsimsel alerjiler tedavi edilmektedir.

Alerjide kişinin bağışıklık sisteminin zayıflaması asıl nedenlerdendir. Anti histaminik ler ve kortizon sorunu ortadan kaldırmaktan daha çok kişinin bağışıklık sistemini baskılar. Oysa bağışıklık sistemini güçlendirmek gerekmektedir.  

Bağışıklık sisteminin güçlü olması için bağırsak florasının sağlıklı olması gerekir. Bunun için öncelikle bir hekime başvurmak gerekir. Bağırsak florası analiz edilir, besinlere karşı alerjiler tespit edilir, hormonal yapı incelenir, mineral ve vitaminler düzeyleri ve antioksidan kapasite değerlendirilir.

Kısacası alerjik hastalıklar kader değildir ve ömür boyu ilaç kullanılması gerekmez. Kişinin alerjik olduğu madde kolayca tespit edilebilmektedir. Bedende biriken ve uzaklaştırılamayan yıkım ürünleri veya toksinler alerji gelişimini kolaylaştırır. Alerjik hastalıklarda başarı için bazı kuralar vardır. Bağışıklık sistemi güçlendirilmelidir, bağırsak florası düzenlenmelidir, alerjenlerden uzak durulmalıdır, mineral ve vitamin eksiklikleri düzeltilmelidir ve hormonal düzensizlikler tedavi edilmelidir daha fazla bilgi için buradan ulaşabilirsiniz.

YAZARIN DİĞER YAZILARI